Turkey Azerbaijan Russia United Arab Emirates United Kindom
  •   +90 212 219 3535
05
Nisan
(8 oy)

Akciğer Kanseri ve Cerrahi Tedavisi

Akciğer Kanseri ve Cerrahi Tedavisi

05 Nisan 2015
(8 oy)

Akciğer kanseri nedir?

Akciğer dokusunda özellikle havayollarını saran (örten) hücrelerden kaynaklanır. İki ana tipi vardır: “Küçük – hücreli” ve “Küçük hücreli – olmayan”. Bu ayrım mikroskopta hücrelerin nasıl görüldüğü ile ilgilidir.


“Sigara” NASIL “Akciğer kanseri” yapar?*

Sigara, hem kansere-neden olan “kimyasalları” içerir, hem de akciğerlerin “doğal savunma sistemini” tahrip eder. Havayolları tüysü “silya” denilen yapılarla kaplıdır. Bu tüysü yapılar havayollarını toksinleri, bakterileri ve virüsleri süpürerek korur. **Sigara ve tütün ürünleri bu tüysü silyaları felç eder ve görevlerini yapmasını önler! Bu şekilde kanser yapan maddeler akciğerlerde birikerek “akciğer kanseri”ne yol açarlar!

Göğüs kafesi içinde sağda ve solda olmak üzere 2 tane akciğer vardır. “Solunum sisteminin” parçasıdırlar. Hava, burun ve ağızdan girerek havayollarından (trakea ve bronşlar) geçerek akciğerlere ulaşırlar.

“Sağ” akciğerde 3 kısım (lob) varken “Sol” akciğerde 2 lob vardır. Göğüs kafesi içinde 2 ince örtü tabakası (plevra) vardır; biri akciğerlerin üzerini sararken (visseral plevra) diğeri de göğüs kafesinin iç yüzünü örter (paryetal plevra).


Kanser hücreleri


“Kanser” tüm doku ve organları oluşturan “hücre” düzeyinde başlar; akciğerlerde de aynı şekilde olur.

“Normal hücreler” ihtiyaç olduğunda büyür ve yeni hücreler oluşturmak üzer bölünür.; normal hücreler yaşlandığında, hasarlandığında, ve öldÜğünde.

BAZEN, bu süreç “yanlış” işler! Hücreler ihtiyaç olmadığı halde kontrolsüz büyürler ve kitle oluştururlar (tümör).

Tümörler ya “selim – iyi huylu” ya da “habis – kötü huylu” olurlar:

İyi-huylu tümörler:

  • Nadiren hayatı tehdit ederler
  • Etraf dokulara girmezler yani tutmazlar
  • Vücudun başka kısımlarına yayılmazlar
  • Genellikle çıkarılmaları gerekmez


Kötü-huylu tümörler (akciğer kanseri):

  • Hayatı tehdit edebilirler
  • Komşu organ ve dokuları istila edebilirler (invazyon)
  • Vücudun başka kısımlarına yayılabilirler (metastaz)
  • Sıklıkla çıkarılabilirler, fakat tekrar büyüme gösterebilirler (nüks)


“Akciğer kanseri” ‘kan ve/veya lenf damarları” yoluyla vücuda yayılabilirler. Bu kanser hücreleri başka doku ve organlarda yerleşerek buralarda da kanser oluşturabilirler (metastaz). *Bu yerleştiği organın kanseri gibi değil akciğer kanserinin metastazı olarak tedavi edilir.


Akciğer kanserinin Tipleri (Figür-3)


2013 yılında 228,000 Amerikalı’da “akciğer kanseri” teşhis edilmesi beklenmektedir.

Mikroskop altında “kanser hücrelerinin görünümüne” göre en sık:

  • KÜÇÜK HÜCRELİ: Mikroskop altında hücreler “küçük” görünür. Akciğer kanserlerinin 1/8′i bu grupta yer alır.
  • KÜÇÜK HÜCRELİ OLMAYAN: Mikroskop altında görülen hücreler daha “büyük”tür. Akciğer kanserlerinin çoğu (7/8) bu grupta yer alır. Küçük hücreli kanser gibi hızlı büyümez ve yayılmazlar ve tedavileri farklıdır.


*Akciğer kanseri” olan hastaların çoğu SİGARA içicisi olduğu için siz içmiyor bile olsanız sigara içicisi gibi kabul edilirsiniz.
**MUTLAKA SİGARADAN UZAK DURUNUZ VE PASİF İÇİCİLİKTEN (İKİNCİ EL İÇİCİ) KENDİNİZİ KORUYUNUZ!**
*SİGARAYI BIRAKMAK İÇİN MUTLAKA DOKTORUNUZDAN PROFESYONEL DESTEK ALINIZ!


Evreleme Testleri

Akciğer kanseri tespit edildikten sonra “doğru tedavi kararı” için bazı detaylı testlerin yapılması gerekir. “Evreleme testleri” hastalığın yaygınlığını (evresini) gösterir ve kanser hücrelerinin vücudun başka bir kısmına yayılıp yayılmadığını gösterir.

Akciğer kanseri yayıldığında kanser hücreleri komşu veya uzak lenf düğümlerine, ve birçok diğer organ ve dokuya yayılabilir (diğer akciğer, karaciğer, beyin, kemik, böbreküstü bezi, vb).

Evreleme Testleri:

  • BT (Bilgisayarlı Tomografi)
  • PET (Pozitron Emisyon Tomografisi); kanser hücrelerinin işaretlenmiş özel bir şekeri normalden ne kadar fazla tuttuğunu gösterir.
  • MRG (Manyetik Rezonans Görüntüleme)
  • Kemik taraması (Sintigrafi)

*Bazen patolojik inceleme için şüpheli lenf düğümlerinin çıkarılması gerekir.

Doktorunuza bu aşamada şunları sorabilirsiniz:

  • Akciğer kanserimin tipi nedir?
  • Kanser, akciğer dışında başka bir organa yayılmış mı? Hangi organlara?
  • Test sonuçlarının bir kopyasını alabilir miyim?


Evreler (Figür-4 – TNM Kanser Evrelemesi)

Figür-4 (TNM Kanser Evrelemesi)

Evreleme temel olarak şunlara bağlıdır:

  • Kitlenin büyüklüğü
  • Komşu dokulara ne kadar yayılmıştır
  • Kanser hücreleri lenf düğümlerine ve/veya başka organlara yayılmış mıdır

Küçük hücreli – olmayan Akciğer Kanseri

Evreler Roman rakamları ile ifade edilirler (I, II, III, ve IV). Evre I – erken evre iken Evre IV – ileri evre olarak tanımlanır.

  • Gizli Evre: Kanser hücreleri balgamda görülürken BT veya diğer görüntüleme testlerinde tümör yoktur.
  • Evre 0: Anormal hücreler akciğerlerin en iç örtücü dokusundadır. Bu çizgiyi geçmemiştir. CIS (karsinom in-situ) evresi de denir.
  • Evre I: Artık, akciğer tümörü invazif karakter almıştır. En iç örtü dokusundan akciğerlerin içine doğru büyümeye başlamıştır. Tümörün etrafında normal doku vardır, çevre dokulara henüz yayılmamıştır. 5 cm. den küçük (Figür-5) ve lenf düğümleri henüz tutulmamıştır.


Figür-5

  • Evre II: Akciğer tümörü 7 cm’den küçüktür ve kanser hücreleri lenf düğümlerine yakın görülebilir. Bazen göğüs duvarı, diyafram veya bronşlar tutulmuş olabilir.
  • Evre III: Tümör herhangi bir boyutta olabilir. Birden fazla tümör akciğerde olabilir. Tümör hücreleri aynı tarafta veya boyunda lenf düğümlerini tutmuştur. Komşu organlar da tutulmuş olabilir (kalp, yemek borusu, veya nefes borusu).
  • Evre IV: Kanser hücreleri her iki akciğerde bulunur. Diğer organlara ulaşmıştır (beyin, kemik, karaciğer, veya böbreküstü bezler, vb) veya göğüs boşluğunda toplanan sıvı içinde bulunabilir.

Küçük hücreli Akciğer Kanseri

Çoğu doktor “2 evre” tanımlar:

  • Sınırlı evre: Kanser sadece tek akciğer bölgesinde bulunur
  • Yaygın evre: Her iki akciğer bölgesinde görülür. Ya da, uzak organlarda (beyin, göğüs boşluğunda toplanan sıvıda, vb) bulunur

Bazı doktorlar Roman rakamları kullanarak da sınıflama yapmaktadırlar (I, II, III, ve IV).

Tedavi

  • Cerrahi
  • Kemoterapi
  • Radyason Terapisi
  • Hedefe Yönelik Tedaviler

**Sizin için doğru tedavi temel olarak akciğer kanserinin tipine ve evresine bağlıdır. Birden fazla tedavi alabilirsiniz.
**Tedavinin her aşamasında ağrı kontrolü, tedavilerin yan etkilerinin etkin tedavisi, psikolojik destek çok önemlidir.

Akciğer Kanseri Tedavi Ekibinde bulunan DOKTORLAR

  • Göğüs Cerrahı (Cerrahi işlemleri gerçekleştirecek; Videotorakoskopik Cerrahi, vb)
  • Medikal Onkolog (Kemoterapi ve Hedefe Yönelik Tedavi)
  • Radyasyon Onkologu (Radyoterapi)
  • Diğer; Onkoloji hemşiresi, Sosyal hizmet uzmanı, Diyetisyen, Pulmonolog (Göğüs Hastalıkları Uzmanı), Solunum Terapisti.

Tedavi ekibi size akciğe kanseri, tanı, tedavi, yan etkiler ve tedavileri ve sonuçlar hakkında ayrıntılı bilgi vereceklerdir.

*Bu tedavi planında siz ve sağlık ekibi birlikte çalışmalıdırlar.

*Akciğer kanserinde özellikle ileri evre hastalıkta kontrol bazen zordur, bu durumda doktorlar hastalarını yeni tedavi yaklaşımlarının çalışıldığı klinik araştırma gruplarına katılmaya cesaretlendirmektedirler.

“Tedavi yaklaşımı” hakkında doktorunuza şunları sorabilirsiniz:

  • Tedavi seçenekleri nelerdir? Bana hangisini ve neden öneriyorsunuz?
  • Her tedavinin beklenen faydaları nelerdir?
  • Her tedavi seçeneğinin olası riskleri ve yan etkileri nelerdir? Bu yan etkiler nasıl tedavi edilir?
  • Tedaviye hazırlık için neler yapabilirim?
  • Hastanede kalmam gerekiyor mu? Ne kadar?
  • Tedavi masrafları ne kadardır? Sigorta karşılıyor mu?
  • Tedavi normal aktiviteleri mi nasıl etkileyecek?
  • Klinik çalışma gruplarına katılmam benim için doğru mu?


İkinci Görüş

Tedaviye başlamadan önce tanı ve tedaviniz hakkında ikinci bir görüş almak isteyebilirsiniz. Doktorların bu durumu destekleyeceğini unutmayın.

Bu şekilde daha çok bilgiye sahip olursunuz ve kontrolün elinizde olduğunu hissedersiniz. Verdiğiniz kararınızı daha sağlıklı verme şansını yakalarsınız.

İkinci görüş almanın size biraz zaman kaybettirmesi tedavinizin geçiktiği endişesi uyandırmasın. Ama yine de bunu mutlaka doktorunuzla paylaşın; çünkü özellikle ‘küçük-hücreli” akciğer kanserinde medikal onkologunuz 1-2 haftadan fazla gecikmek istemeyecektir.

Cerrahi Tedavi

“Erken evreakciğer kanseri”nde en önce uygulanması gereken bir tedavi seçeneğidir.

Cerrah genellikle kanserin olduğu akciğer kısmını çıkartır. Çoğu kanserli hastaya kanserin olduğu akciğer lobunun çıkarıldığı “lobektomi” (VATS – video yardımlı torakoskopik cerrahi veya açık cerrahi ile) işlem uygulanır. Bazen ‘tüm akciğerin’ alınması gerekebilir, buna da “pnömonektomi” denir. Göğüs cerrahı, ilgili lenf düğümlerini de detaylı bir şekilde çıkartmalıdır (mediastinal lenf nodu diseksiyonu).

**Günümüzde VATS-lobektomi denilen kapalı yani endoskopik yani video yardımlı torakoskopi cerrahi cerrahi daha yaygın kullanılmaktadır. Teknik beceri ve deneyim gerektirir, ancak hasta açısından daha az ağrılı, daha az kanamalı, daha çabuk normal aktivitelere dönmek açısından avantajlıdır. VATS sırasında hastanın pozisyonu ve cerrahi aletlerin yeri (Figür 6-7)

Cerrahi sonrası göğüs kafesinde birikebilecek hava ve sıvıyı ameliyat sırasında yerleştirilen ‘göğüs tüpleri‘ sayesinde dışarı almak mümkündür.

*Hastanın yürümesi, solunum egzersizleri yapması iyileşme sürecini tahmin edilenden daha da fazla hızlandırmaktadır. Göğüs tüpleri 2-3 gün içerisinde genellikle çıkarılmaktadır.

Genellikle hastane yatışı kişiden kişiye değişebilirse de VATS ile yapılan cerrahilerde 3-5 gün, açık cerrahide bazen 7-10 gün sürebilmektedir.

Ağrı kontrolünü ameliyattan önce doktorunuzla ayrıntılı görüşmeniz doğru olacaktır.

Cerrahi hakkında doktorunuza şunları sorabilirsiniz:

  • Bana ne tip cerrahi öneriyorsunuz?
  • Cerrahiden sonra nasıl hissedeceğim?
  • Ağrım olursa nasıl kontrol edeceksiniz?
  • Hastanede ne kadar kalacağım?
  • Her hangi bir yan etki yaşayacak mıyım?
  • Normal hayatıma ne zaman döneceğim?


Radyasyon Tedavisi

Radyoterapi herhangi bir evrede kullanılabilir:

  • Cerrahi sonrası akciğerlerde kalmış olan veya olduğu düşünülen kanserli dokunun yok edilmesi için
  • İleri evre akciğer kanserinde Kemoterapiyle birlikte
  • Havayolunu bloke eden tümörü küçültmek için
  • Kemik veya diğer dokulara yayılmış ve ağrının giderilmesi için
  • Sıklıkla beyine yayılmış olan kanserin tedavisinde


Doktorunuza Radyoterapi hakkında şunları sorabilirsiniz:

  • Tedavi ne zaman başlayacak? Ne zaman sonlanacak? Ne kadar sıklıkta uygulanacak?
  • Tedavi sırasında nasıl hissedeceğim? Tedaviye gelip giderken araba kullanabilecek miyim?
  • Tedavi öncesinde, sırasında ve sonrasında neler yapmalıyım?
  • Tedavinin etkili olduğunu nasıl anlayacağız?
  • Yan etkiler nelerdir? Size neler açıklamalıyım?
  • Kalıcı etki var mı?


Kemoterapi

Kemoterapi yalnız başına, Radyoterapiyle veya cerrahi öncesi/sonrası kullanılır.

Kanser hücrelerini öldüren ilaçlar kullanılır. Kemoterapi iğneleri damar yoluyla uygulanır.

Genellikle bir klinikte veya doktorun ofisinde Kemoterapi alacaksınız, genellikle hastanede kalmaya gerek yoktur.

Yan etkiler hangi ilacın verildiğine ve dozuna bağlıdır. Kemoterapi hızlı çoğalan hücreleri öldürür, fakat aynı zamanda hızlı bölünen normal hücreler de etkilenir:

  • Kan hücreleri: Sağlıklı kan hücreleri etkilendiğinde sık enfeksiyon, kolay kanama, güçsüz ve yorgun hissetme durumları ağır olursa doktorunuz ya dozu azaltır ya da tedaviye ara vererek normal hücrelerin tekrar çoğalmasını sağlar.
  • Kıl köklerindeki hücreler: Kemoterapide saçlar dökülebilir. Tedaviden sonra tekrar çıkarlar, ancak rengi ve yapısı değişebilir.
  • Sindirim sistemi hücreleri: İştahta kapanma, bulantı, kusma, ishal olabilir. Ağız ve dudak ağrısı olabilir. Tedavi ekibiniz size yardımcı olacaktır.
  • Bazen; duyma kaybı, eklem ağrısı, el ve ayaklarda batma, karıncalanma, uyuşma.

NOT: *Kemoterapi ve Radyoterapi birlikte veriliyorsa yan etkiler daha ağır olabilir.


Hedefe Yönelik Tedaviler

Yaygın hastalığı olan “küçük hücreli olmayan akciğer kanseri”nde “hedefe yönelik tedaviler” verilebilir. Birçok çeşidi vardır. Genetik çalışma sonuçlarına göre tedaviler yönlendirilmektedir. Bu tedavide akciğer kanser hücrelerinin büyümesi ve yayılması bloke edilebilir.

Verilen ilaca bağlı olarak ya damar yolu ya da ağız yolu tedavide kullanılır. Bu ilaçlar kan dolaşımına katılarak vücuttaki tüm kanser hücrelerine etki gösterirler.

Doktorlarınız tedavi süresince yan etkileri gözleyeceklerdir; cilt döküntüleri, ishal (diyare), karın ağrısı, yüksek tansiyon, kusma, el ve ayaklarda şişme. Tedaviden sonra bu yan etkiler çoğunlukla kaybolacaktır.

Doktorunuza Hedefe Yönelik Tedaviler hakkında şunları sorabilirsiniz?

  • Hangi ilaçları bana öneriyorsunuz? Nasıl etki gösterecekler?
  • Olası yan etkiler nelerdir? Bunlar için neler yapılabilir?
  • Tedavi ne zaman başlayacak? Ne zaman sonlanacak? Ne kadar sıklıkta tedavi alacağım?
  • Tedavinin etkili olduğunu nasıl anlayacağız?
  • Kalıcı bir yan etki olacak mı?


Beslenme

Tedavi öncesi, süresince ve sonrasında “iyi ve doğru beslenme” çok önemlidir. Vücut ağırlığını ve gücünü korumak için doğru miktarda kalori ve protein mutlaka alınmalıdır. İyi yemek size kendinizi iyi hissettirir ve daha çok enerjiniz olur.

Bulantı, kusma, ağız tadının bozulması yeme alışkanlığınızın bozulmasına neden olabilir.

Doktorunuz ve diyetisyeniniz mutlaka size iyi ve doğru beslenme konusunda yardımcı olacaklardır.


Destek kaynakları

Kanserinizin olduğunun ortaya çıkması hayatınızı ve size yakın olanların hayatını değiştirecektir. Kanserle mücadele ederken yardıma ihtiyacınız olması çok normaldir. Tüm tedavi süreciyle, aileniz, iş hayatınızla ilgili birçok kaygı ortaya çıkacaktır.

Çevrenizden yardım alabileceğiniz kişiler şunlardır:

  • Doktorlar, hemşireler, diğer sağlık çalışanları
  • Sosyal hizmet uzmanları, danışmanlar
  • Destek grupları; kanserli hastalar, aile fertleri


Kanser Tedavisi Araştırma Çalışmaları

Doktorunuzla eğer gerekiyorsa bu tür çalışmalar katılamanın gereğini, hangi araştırma çalışmalarına katılabileceğinizi paylaşmanız en doğru yaklaşımdır.

NOT: *Bu çalışmalardan fayda göreceğiniz her zaman doğru değildir.

UNUTMAYIN! “ERKEN TANI HAYAT KURTARIR”

Op. Dr. Erkan YILDIRIM, fetcs (European borad certified Thoracic and Lung Transplant Surgeon

Son Düzenlenme Haziran 10, 2015

INCA İLETİŞİM